Muhasebe fişi, bir işletmenin parasal işlemini borç ve alacak hesaplarıyla kayda geçiren dayanak belgedir. Uygulamada üç ana tür kullanılır: kasa girişi için tahsil fişi, kasa çıkışı için tediye fişi, kasayı ilgilendirmeyen işlemler için mahsup fişi. Her fişte toplam borç toplam alacağa eşit olmalıdır.
Hangi işlem hangi fişle kaydedilir?
| Fiş türü | Ne zaman kullanılır? | Kasa hesabı (100) | Tipik örnek |
|---|---|---|---|
| Tahsil fişi | Kasaya para girdiğinde | Borç tarafında | Müşteriden nakit tahsilat |
| Tediye fişi | Kasadan para çıktığında | Alacak tarafında | Kasadan gider ödemesi |
| Mahsup fişi | İşlemde kasa yoksa | Yer almaz | Alış/satış faturası, banka hareketi, virman, KDV mahsubu |
Fiş türlerinin bu üçlü ayrımı için TÜRMOB kütüphanesindeki muhasebe fişi dokümanı kaynağına bakabilirsiniz.
Örnek fişler nasıl görünür?
Tutarlar örnektir; KDV oranı yüzde 20 alınmıştır.
Tahsil fişi: müşteriden nakit tahsilat
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 100 Kasa | 1.200 | |
| 120 Alıcılar | 1.200 | |
| Toplam | 1.200 | 1.200 |
Tediye fişi: kasadan kırtasiye ödemesi
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 770 Genel Yönetim Giderleri | 500 | |
| 191 İndirilecek KDV | 100 | |
| 100 Kasa | 600 | |
| Toplam | 600 | 600 |
Mahsup fişi: vadeli alış faturası
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 153 Ticari Mallar | 1.000 | |
| 191 İndirilecek KDV | 200 | |
| 320 Satıcılar | 1.200 | |
| Toplam | 1.200 | 1.200 |
770 hesabı, gider hesaplarının 7/B seçeneğine göre kullanıldığı varsayımıyla yazılmıştır; 7/A seçeneğini uygulayan işletmelerde gider yeri hesap planına göre değişir.
Hangi belge hangi fişi doğurur?
| Belge veya olay | Fiş türü | Tipik hesaplar |
|---|---|---|
| Satış faturası (vadeli) | Mahsup | 120 borç; 600 veya 602 ile 391 alacak |
| Alış faturası (vadeli) | Mahsup | 153 veya gider hesabı ile 191 borç; 320 alacak |
| Müşteriden banka havalesi | Mahsup | 102 borç; 120 alacak |
| Müşteriden nakit tahsilat | Tahsil | 100 borç; 120 alacak |
| Kasadan gider ödemesi | Tediye | Gider ve 191 borç; 100 alacak |
Elektronik ortamda düzenlenen muhasebe fişleri için TÜRMOB dokümanı fişte tür, düzenleme tarihi, müteselsil sıra numarası, yevmiye madde numarası ve hesap kodlarının bulunması gerektiğini sayar. Fişin belgeyle bağlantısı koptuğunda denetimde dayanak göstermek zorlaşır; bu yüzden fatura numarasını açıklama alanında taşıyın.
Fişleri oluştururken hangi kontroller yapılır?
- Fiş tarihi, belgenin tarihiyle ve dönemle tutarlı mı?
- Her satırda hesap kodu dolu ve geçerli mi?
- Borç toplamı alacak toplamına kuruşu kuruşuna eşit mi?
- Cari satırlarda doğru 120 veya 320 alt hesabı kullanılmış mı?
- Belge ile fiş arasındaki bağlantı (fatura numarası, açıklama) korunmuş mu?
- Fiş muhasebe programına gönderilmeden önce bir kişi tarafından gözden geçirildi mi?
Fişlerde en sık hangi hatalar yapılır?
- Kasa girişini mahsup fişine yazmak: Kasa hesabı (100) varsa fiş tahsil veya tediye olmalıdır; kasayı ilgilendirmeyen işlem mahsuptur.
- KDV'yi gider hesabına dahil etmek: İndirilebilir KDV ayrıca 191 hesabında izlenir, aksi halde KDV beyanı eksik çıkar.
- Cari satırında yanlış alt hesap seçmek: Aynı faturayı farklı iki cari koduna yazmak bakiye takibini bozar; VKN ile kontrol edin.
- Fiş tarihini ödeme tarihine göre vermek: Fatura tarihi, işlemin ait olduğu dönemi belirler.
Hizmet ve serbest meslek ödemelerinde stopaj gibi ek satırlar da gerekir; örnek için e-SMM ve e-Müstahsil makbuzu muhasebe kaydı yazısına bakın.
Otomatik fişleştirmede kontrol kimde kalır?
Rahat Aktarım, e-belge ve banka ekstresi verilerini kullanıcının tanımladığı kurallara göre muhasebe programının fiş yapısına uygun kayıtlara dönüştürür; hangi fiş türünün kullanılacağı seçtiğiniz muhasebe programına ve aktarım yöntemine göre değişir. Rahat Aktarım her fişte borç ve alacak toplamını kuruşu kuruşuna karşılaştırır; eşit değilse fiş dengesiz olarak işaretlenir, hesap kodu eksik bir satır varsa fiş güncelleme bekler. Yani sistem dengesiz veya eksik fişi gönderime hazır saymaz, kararı siz verirsiniz. Kuruş farkı ayrıntıları için fiş dengeleme yazısına, banka hareketleri için banka ekstresi aktarımına bakın.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; uygulamada mali müşavir değerlendirmesi ve güncel mevzuat metni esastır.