KDV tevkifatı, hesaplanan KDV'nin tamamının veya bir kısmının satıcı yerine alıcı tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilip ödenmesidir. Kısmi tevkifatta işlem bedeli üzerinden hesaplanan KDV'nin tebliğde belirlenen oranlı kısmı alıcıya, kalan kısmı satıcıya aittir. Düzenleme KDV Genel Uygulama Tebliği'nin I/C-2.1.3 bölümündedir (mevzuat.gov.tr).
Kimler tevkifat yapar, hangi oranlar uygulanır?
Tebliğe göre tevkifat uygulayacak alıcılar iki gruptur: KDV mükellefleri (yalnızca sorumlu sıfatıyla KDV ödeyenler hariç) ve KDV mükellefi olsun olmasın belirlenmiş alıcılar (kamu kurumları, bankalar, sigorta şirketleri, Borsa İstanbul'da işlem gören şirketler gibi). Tevkifat yalnızca tebliğde sayılan işlemlerde yapılır. Aşağıdaki oranlar GİB'in kısmi tevkifat tablosundan ve UBL-TR kod listesi sürüm 1.27'den alınmıştır; kodlar ve oranlar değişebildiği için faturayı düzenlemeden önce güncel listeyi kontrol edin.
| Tebliğ bölümü | İşlem | Oran | e-Fatura tevkifat kodu |
|---|---|---|---|
| I/C-2.1.3.2.1 | Yapım işleri ile birlikte ifa edilen mühendislik-mimarlık ve etüt-proje hizmetleri | 4/10 | 601 |
| I/C-2.1.3.2.2 | Etüt, plan-proje, danışmanlık, denetim ve benzeri hizmetler | 9/10 | 602 |
| I/C-2.1.3.2.3 | Makine, teçhizat, demirbaş ve taşıt tadil, bakım, onarım | 7/10 | 603 |
| I/C-2.1.3.2.4 | Yemek servis ve organizasyon hizmetleri | 5/10 | 604, 605 |
| I/C-2.1.3.2.5 | İşgücü temin hizmetleri (özel güvenlik dahil) | 9/10 | 606, 607 |
| I/C-2.1.3.2.10 | Temizlik, çevre ve bahçe bakım hizmetleri | 9/10 | 612, 613 |
| I/C-2.1.3.2.11 | Yük taşımacılığı | 2/10 | 624 |
| I/C-2.1.3.2.15 | Ticari reklam hizmetleri | 3/10 | 625 |
Bilgi notu: 624 kodlu yük taşımacılığı tevkifatı yalnızca KDV Genel Uygulama Tebliği I/C-2.1.3.1/a-b bölümündeki belirlenmiş alıcılar için uygulanır.
Kaynaklar: GİB kısmi tevkifat oranları tablosu ve UBL-TR Kod Listeleri v1.27.
Tevkifatlı fatura muhasebeleştirilirken ne olur?
Aşağıdaki sayılar örnektir. Özel güvenlik hizmeti (kod 607, 9/10) için matrah 10.000 TL, KDV yüzde 20 ile 2.000 TL'dir. Tevkif edilen KDV 2.000 x 9/10 = 1.800 TL, satıcıya ödenecek KDV 200 TL, satıcıya toplam ödeme 10.200 TL'dir.
Alıcı kaydı
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 770 Genel Yönetim Giderleri | 10.000 | |
| 191 İndirilecek KDV (satıcıya ödenen kısım) | 200 | |
| 191 İndirilecek KDV (sorumlu sıfatıyla beyan edilen kısım) | 1.800 | |
| 320 Satıcılar | 10.200 | |
| 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar | 1.800 | |
| Toplam | 12.000 | 12.000 |
Satıcı kaydı
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 120 Alıcılar | 10.200 | |
| 602 Diğer Gelirler | 10.000 | |
| 391 Hesaplanan KDV (yalnızca satıcıya ait kısım) | 200 | |
| Toplam | 10.200 | 10.200 |
Tevkif edilen KDV'nin ödenmesi
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar | 1.800 | |
| 102 Bankalar | 1.800 | |
| Toplam | 1.800 | 1.800 |
Kısmi tevkifatta satıcı yalnızca kendi payına düşen KDV'yi 1 No.lu beyannamede beyan eder. Alıcı, tevkif ettiği KDV'yi işlemin yapıldığı dönemde 2 No.lu KDV beyannamesi ile beyan eder ve bu beyannamede indirim yapılamaz. Tevkif edilen KDV'nin 1 No.lu beyannamede indirim konusu yapılması ise 2 No.lu beyanın verilip ödenmesine bağlıdır (Tebliğ III/C-1.1); kayıtta sorumlu sıfatıyla beyan edilen KDV'yi ayrı bir 191 alt hesabında izlemeniz bu zamanlamayı takip etmeyi kolaylaştırır.
Tevkifat işleme adımları
- Faturanın tevkifat türünü ve kodunu (tür, oran ve tutar) kontrol edin.
- Matrah, toplam KDV, tevkif edilen KDV ve satıcıya ödenecek KDV tutarlarını doğrulayın.
- Alıcı kaydında normal indirilecek KDV, sorumlu sıfatıyla beyan edilen KDV ve 360 hesaplarını ayrı kurun.
- Tevkifatlı işlemin ait olduğu dönem için 2 No.lu KDV beyannamesini hazırlayın.
- Ödemeyi yaptığınızda 360 hesabını kapatın ve 191 indirimini ödeme dönemine göre kontrol edin.
İsteğe bağlı tam tevkifat nedir?
Tebliğin I/C-2.1.2.5 bölümüne göre mükellefler, yazılı sözleşme düzenleyerek bir yıl süreyle anlaştıkları satıcılardan, kısmi tevkifat kapsamındaki işlemlere ilişkin alımlarında KDV'nin tamamını sorumlu sıfatıyla beyan edip ödeyebilir. Sözleşme örneği ve satıcı listesi, ilgili KDV beyannamesi verilmeden önce vergi dairesine bildirilir. Bu uygulamada da beyan 2 No.lu KDV beyannamesinde yapılır; ayrıntı ve istisnalar Tebliğ metnindedir.
Tevkifatlı faturada sık yapılan hatalar
- Tevkif edilen KDV'nin satıcı cari hesabına yazılması: satıcıya yalnızca matrah ile tevkifat dışı KDV ödenir.
- Tevkifat koduna göre oranın doğrulanmaması: faturadaki oran ile kod listesindeki oranın uyuşup uyuşmadığına bakın.
- Satıcıda tevkif edilen KDV'nin hesaplanan KDV (391) olarak kaydedilmesi.
- 2 No.lu beyannamenin işlemin yapıldığı döneme göre verilmesinin unutulması; fatura sonraki ayda gelse de beyan işlemin vuku bulduğu dönemin süresi içinde yapılır.
Rahat Aktarım tevkifatı nasıl işler?
Rahat Aktarım, e-faturadaki tevkifat bilgilerini (tevkifat kodu, oranı ve tutarı) okur ve tevkifatlı faturaları ayrı bir fatura türü olarak ele alır. Yapay zeka kural asistanı için hazırlanan örnek kuralda gelen tevkifatlı fatura için normal KDV, sorumlu sıfatıyla beyan edilen KDV ve 360 karşılığı olmak üzere üç hesap istenir; hesap kodlarını siz belirlersiniz. Fiş, siz onaylamadan nihai kayıt olmaz. Kural kurulumu için kural asistanı yazısına, genel akış için fatura aktarım sayfasına bakın.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; uygulamada mali müşavir değerlendirmesi ve güncel mevzuat metni esastır.
Hesap eşleştirmeleri (191 ve 360 alt hesapları dahil) müşavirin kendi muhasebe düzenine göre kural olarak tanımlanabilir; sistem, tanımlanan kurala göre fişi otomatik hazırlar ve gönderim öncesi kontrol sizde kalır.